Η Εργοθεραπεία έχει επιστρέψει στις ρίζες της τα τελευταία χρόνια, μετατοπίζοντας το επίκεντρό της από τις επιμέρους δεξιότητες στη συμμετοχή του ατόμου στην καθημερινή του ζωή και στα έργα με νόημα. Ενώ παλαιότερα κυριαρχούσαν τεχνικές που εστίαζαν κυρίως στη βελτίωση των επιμέρους λειτουργιών, σήμερα η σύγχρονη Εργοθεραπεία δίνει έμφαση στη λειτουργικότητα και τη συμμετοχή, παρά στην ενίσχυση δεξιοτήτων.
Η μετάβαση (την οποία ωφείλουμε όλοι να κάνουμε) από την παλιά πλέον bottom-up προσέγγιση σε μια πιο εργοκεντρική (occupation-based) προσέγγιση αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης κλινικής πρακτικής της Εργοθεραπείας.
Τι είναι η bottom-up προσέγγιση;
Η bottom-up προσέγγιση επικεντρώνεται κυρίως στην ανάπτυξη των επιμέρους δεξιοτήτων του ατόμου, όπως για παράδειγμα:
- τις κινητικές δεξιότητες
- την αισθητηριακή επεξεργασία
- τις γνωστικές λειτουργίες, κ.ά.
Η λογική πίσω από αυτή την προσέγγιση είναι ότι, βελτιώνοντας αυτές τις επιμέρους δεξιότητες, θα βελτιωθεί και η συνολική λειτουργικότητα του ατόμου. Με απλά λόγια; Το άτομο πρέπει πρώτα να βελτιώσει τη δεξιότητα (λ.χ. την ισορροπία του), για να καταφέρει κάποια στιγμή να εκτελέσει ένα έργο (π.χ. να κάνει ποδήλατο).
Παρόλο που αυτή η προσέγγιση είχε συμβάλει σημαντικά στην εξέλιξη της εργοθεραπείας, ακολουθούσε μία πιο ιατρικοκεντρική φιλοσοφία, η οποία δεν συνάδει απόλυτα με τη φύση του επαγγέλματός μας. Εξάλλου, ποιος μπορεί να αποδείξει ότι δουλεύοντας μία συγκεκριμένη δεξιότητα, αυτή θα μας οδηγήσει σε ένα συγκεκριμένο έργο;
Τι είναι η εργοκεντρική (occupation-based) προσέγγιση;
Η εργοκεντρική προσέγγιση εστιάζει στη συμμετοχή του ατόμου σε δραστηριότητες που έχουν νόημα στην καθημερινότητά του.
Αντί λοιπόν να δουλεύουμε μεμονωμένες δεξιότητες, εστιάζουμε σε:
- πραγματικές, καθημερινές δραστηριότητες που το άτομο θέλει ή χρειάζεται να κάνει,
- λειτουργικούς στόχους με βάση τα αιτήματα του πελάτη ή/και της οικογένειάς του,
- συμμετοχή στο φυσικό περιβάλλον (σπίτι, σχολείο, εργασία, κοινότητα, κ.ά.).
Για παράδειγμα:
👉 αντί για ασκήσεις λεπτής κινητικότητας που βλέπουμε κατά κόρον στο διαδίκτυο, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και προωθούνται από Εργοθεραπευτές με την “παλιά” λογική
👉 δουλεύουμε το ντύσιμο, το φαγητό ή το παιχνίδι – το πραγματικό δηλαδή έργο που καλείται το άτομο να κάνει.
Γιατί η σύγχρονη Εργοθεραπεία πρέπει να είναι εργοκεντρική;
Η εργοκεντρική προσέγγιση:
- συνδέεται άμεσα με την καθημερινή ζωή και τα καθημερινά έργα
- αυξάνει αποδεδειγμένα το κίνητρο του θεραπευόμενου
- ενισχύει τη γενίκευση των δεξιοτήτων που κατακτάει το άτομο στη θεραπεία του
- προάγει την ανεξαρτησία και την ευεξία
Η συμμετοχή σε ουσιαστικές, πραγματικές δραστηριότητες αποτελεί τον πυρήνα της Εργοθεραπείας.
Είναι λάθος η bottom-up προσέγγιση;
Όχι.
Η bottom-up προσέγγιση μπορεί να είναι χρήσιμη σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Ωστόσο, όταν χρησιμοποιείται μεμονωμένα, χωρίς σύνδεση με τη λειτουργικότητα, μπορεί να περιορίσει την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης.
Η σύγχρονη πρακτική δεν απορρίπτει την bottom-up προσέγγιση, αλλά την ενσωματώνει μέσα σε ένα ευρύτερο εργοκεντρικό πλαίσιο.
Ο ρόλος του εργοθεραπευτή σήμερα
Ο σύγχρονος εργοθεραπευτής:
- θα πρέπει να σκέφτεται απλά και λειτουργικά
- να προωθεί τις δραστηριότητες με νόημα για τον πελάτη
- να προσαρμόζει το περιβάλλον έτσι ώστε να επιτευχθεί το εκάστοτε έργο-στόχος
- να βρίσκεται σε άμεση συνεργασία με την οικογένεια, φροντιστές κλπ.
Η ανάπτυξη της κλινικής συλλογιστικής αποτελεί βασικό εργαλείο για τη μετάβαση από bottom-up προσέγγιση σε μια πιο ολιστική πρακτική.
Ο ρόλος της εποπτείας
Η μετάβαση σε μια πιο σύγχρονη, εργοκεντρική προσέγγιση δεν είναι πάντα εύκολη. Απαιτεί αλλαγή τρόπου σκέψης και ανάπτυξη της κλινικής συλλογιστικής, ειδικά αν κάποιος εργάζεται χρόνια με αυτή την “παλιά” συλλογιστική.
Η εποπτεία μπορεί να υποστηρίξει τον εργοθεραπευτή:
- στη διαμόρφωση λειτουργικών στόχων
- στην επιλογή κατάλληλων δραστηριοτήτων
- στη σύνδεση θεωρίας και πράξης
Recent Comments