Η διαμόρφωση ξεκάθαρων, λειτουργικών και με βάση τα έργα στόχων αποτελεί βασικό στοιχείο της εργοθεραπευτικής παρέμβασης. Οι στόχοι που έχουν θεσπιστεί σε συνεργασία με τον πελάτη καθοδηγούν τη θεραπευτική διαδικασία, βοηθούν στην οργάνωση των συνεδριών και επιτρέπουν την αντικειμενική αξιολόγηση της προόδου του θεραπευόμενου.
Ιδιαίτερα για έναν νέο θεραπευτή, η διατύπωση στόχων είναι συχνά μια απαιτητική και χρονοβόρα διαδικασία.
Συχνά λοιπόν αναρωτιόμαστε:
- Τι στόχο να θέσω;
- Πως θα ξέρω σε πόσο καιρό θα το πετύχει ο θεραπευόμενος;
- Μήπως έβαλα πολύ εύκολο/δύσκολο στόχο;
- Είναι εργοκεντρικοί οι στόχοι μου;
Για καλή μας τύχη, υπάρχουν αρκετά εργαλεία που μπορούν να μας βοηθήσουν στη θέσπιση και τη κατάλληλη διατύπωση των στόχων μας. Ένα από αυτά τα εργαλεία είναι η μέθοδος SMART που θα αναλύσουμε στη συνέχεια.
Γιατί είναι σημαντικοί οι στόχοι
Οι θεραπευτικοί στόχοι:
- δίνουν κατεύθυνση στη θεραπεία
- βοηθούν στην επιλογή στοχευμένων δραστηριοτήτων
- επιτρέπουν την αξιολόγηση της προόδου
- ενισχύουν τη συνεργασία με το παιδί, την οικογένεια, τον θεραπευόμενο
Χωρίς σαφείς στόχους, η παρέμβαση μπορεί να γίνει αποσπασματική και σίγουρα λιγότερο αποτελεσματική.
Χαρακτηριστικά ενός “σωστού” στόχου
Ένας “σωστός” στόχος στην εργοθεραπεία πρέπει να είναι:
- συγκεκριμένος
- λειτουργικός και με έμφαση στο έργο (και όχι στις δεξιότητες)
- προσαρμοσμένος στις ανάγκες του θεραπευόμενου
- μετρήσιμος
Για να πετύχουμε όλα τα παραπάνω, χρησιμοποιούμε συχνά τη μέθοδο SMART.
Η μέθοδος SMART
Η μέθοδος SMART βοηθά στη διαμόρφωση σαφών και δομημένων στόχων. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα ακρωνύμιο:
S – Specific (Συγκεκριμένος)
Ο στόχος πρέπει να είναι σαφής και συγκεκριμένος.
❌ Αντί να γράψουμε για παράδειγμα “…να βελτιώσει τις δεξιότητες ένδυσης…”
✅ Μπορούμε να πούμε “…να φοράει την μπλούζα ανεξάρτητα…”
M – Measurable (Μετρήσιμος)
Πρέπει να υπάρχει τρόπος να μετρηθεί όσο γίνεται πιο αντικειμενικά η πρόοδος.
❌ Επομένως αντί να σημειώσουμε γενικά “…να βελτιωθεί στη γραφή…”
✅ Προτιμάμε το “…να γράφει το όνομά του σωστά σε 4/5 προσπάθειες…”
A – Achievable (Εφικτός)
Ο στόχος πρέπει να είναι ρεαλιστικός, ανάλογα με το επίπεδο του θεραπευόμενου.
❌ Δεν μπορούμε για παράδειγμα να θέσουμε ως στόχο για ένα παιδί που φοιτά στο προνήπιο ότι “… θα καταφέρει να γράφει 5 προτάσεις…”
✅ Αντιθέτως, ακολουθούμε την ηλικία και το αναπτυξιακό επίπεδο, γράφοντας “…θα σχεδιάζει κύκλο και τετράγωνο…”
R – Relevant (Σχετικός)
Ο στόχος πρέπει να είναι σημαντικός για την καθημερινότητα του θεραπευόμενου.
❌ Καλό θα ήταν να αποφεύγουμε γενικούς, με βάση τις δεξιότητες στόχους που δεν έχουν νόημα για τον πελάτη, όπως το “…θα δέχεται γραμμική κίνηση πάνω στην κούνια-πλατφόρμα…”
✅ Στοχεύουμε απευθείας στα έργα που θέλει, χρειάζεται ή αναμένεται να κάνει: “…θα παίζει μπάλα με τους συμμαθητές του…”
T – Time-bound (Χρονικά προσδιορισμένος)
Τέλος, πρέπει να υπάρχει σαφές χρονικό πλαίσιο, ορίζοντας το πότε πιστεύουμε ότι θα επιτευχθεί ο στόχος.
❌ Δεν αναφερόμαστε γενικά πως “…θα μάθει να δένει κορδόνια…”
✅ Αλλά μιλάμε συγκεκριμένα: “…θα μάθει να δένει κορδόνια μέσα σε 3 μήνες”
Παράδειγμα στόχου SMART
Ακολουθώντας τις παραπάνω οδηγίες, ένας SMART στόχος μπορεί να μοιάζει κάπως έτσι:
Ο Χ. θα μπορεί να κουμπώνει τα κουμπιά της μπλούζας του ανεξάρτητα σε 4/5 προσπάθειες μέσα σε 3 μήνες.
Αυτός ο στόχος είναι:
- συγκεκριμένος
- μετρήσιμος
- εφικτός
- σχετικός
- χρονικά προσδιορισμένος
Συχνά λάθη στη διατύπωση στόχων
Αρκετές φορές, ειδικά στην αρχή της θεραπευτικής μας πορείας, όλοι κάναμε λάθη ως προς τη διατύπωση και τη θέσπιση στόχων, με τα πιο συνηθισμένα να είναι:
- πολύ γενικοί στόχοι
- μη μετρήσιμα αποτελέσματα
- στόχοι που δεν σχετίζονται με την καθημερινότητα και τη λειτουργικότητα
- υπερβολικά δύσκολοι στόχοι
Πρακτικές συμβουλές
Όταν χρησιμοποιούμε τη μέθοδο SMART για την καταγραφή των στόχων μας, καλό είναι να προσπαθούμε:
- να χρησιμοποιούμε ενεργητικά ρήματα (π.χ. θα κόβει, θα γράφει, θα ντύνεται)
- να σκεφτόμαστε τη λειτουργικότητα στην καθημερινότητα του πελάτη
- να προσαρμόζουμε τον στόχο στο επίπεδο του εκάστοτε παιδιού
- να αξιολογούμε τακτικά την πρόοδο του κάθε στόχου
Ο ρόλος της εποπτείας στη διαμόρφωση στόχων
Η διατύπωση στόχων αποτελεί μέρος της κλινικής συλλογιστικής και συχνά απαιτεί εμπειρία. Η εποπτεία μπορεί να βοηθήσει τους εργοθεραπευτές να διαμορφώνουν πιο σαφείς, λειτουργικούς και αποτελεσματικούς στόχους μέσα από συζήτηση περιστατικών και αναστοχασμό.
Recent Comments